Vì sao mình hay trì hoãn? 4 cách quản lý bản thân Túc tự rút ra

Trong cuốn 14 chìa khoá giải phóng lãnh đạo của anh Hoàng Đình Trọng (nhà nghiên cứu, chuyên gia đào tạo, nhà tư vấn phát triển doanh nghiệp, đồng thời là chủ tịch của 2 công ty), chìa khoá thứ 2 nói về 5 cấp độ quản lý. Và cấp độ đầu tiên là quản lý bản thân.

Gói gọn trong một ý: loại bỏ cái xấu, thêm và tăng cái tốt. Ai cũng biết vậy là nên. Nhưng vì sao đa số chúng ta vẫn trì hoãn, biết mà không làm được? Và Túc đã rút ra kinh nghiệm gì từ chính mình để tốt hơn? Túc chia sẻ hết trong bài này. Có điều, Phật còn không độ được người vô duyên, bạn phải chịu đọc tới cuối thì mới nắm được bí kíp nha.

Vì sao biết điều tốt mà vẫn trì hoãn? Chuyện của phần não "bò sát"

Ai cũng biết làm gì thì tốt cho bản thân, nhưng thường chọn cái xấu vì nó dễ.

Thứ quyết định kết quả không phải thời gian, mà là ý chí. Vậy tại sao ý chí của đa số chúng ta lại kém bền đến thế? Muốn trả lời, bạn cần làm quen với hai "vùng" trong bộ não: hệ Limbic và tân vỏ não (Neocortex).

Hệ Limbic và "não bò sát": phần não sợ thay đổi

Đầu tiên là khái niệm "não bò sát" ở con người. Trong cuốn Cosmos, nhà thiên văn học Carl Sagan có viết một ý mà Túc xin tóm lại bằng lời của mình: sâu bên trong hộp sọ mỗi người vẫn còn một phần não giống với não của loài cá sấu. Bao quanh phần đó là hệ Limbic (còn gọi là hệ viền), thứ loài người có chung với các loài thú có vú, chủ yếu để phản ứng lại những kích thích từ môi trường xung quanh.

Nỗi sợ thay đổi đến từ chính phần não "bò sát" này. Nhiệm vụ của nó là giữ cho mình sống sót, nên nó mặc định: cái gì quen thuộc là an toàn, cái gì chưa biết là nguy hiểm.

Vì vậy, dù biết thay đổi sẽ tốt hơn, nhưng không thay đổi thì cũng đâu có chết, vậy tội gì phải thay đổi? Đây cũng là lý do trong mọi việc, bạn cần tìm được lý do để bắt đầu: một lý do đủ lớn để dù te tua trên hành trình, bạn vẫn không bỏ cuộc.

Giờ thì bạn hiểu vì sao lúc đang hạnh phúc, giảm cân khó nhằn vô cùng, mà lúc bị người yêu bỏ thì giảm cân thành công chưa? Hay vì sao lúc yên ổn, đầu óc ù lì, còn khi nợ ngập đầu, sắp bị "xiên thành thịt xay" tới nơi thì đầu óc linh hoạt nghĩ ra đủ "7749 cách" kiếm tiền?

Tân vỏ não (Neocortex): phần não giúp mình nghĩ cho tương lai

May quá, để tồn tại và phát triển, não người đã phải tiến hóa. Phần tân vỏ não (Neocortex) hình thành, là phần "mới hơn" của bộ não. Nó đảm nhận các chức năng bậc cao như nhận thức, suy luận không gian, ngôn ngữ… và đưa ra những quyết định ảnh hưởng đến tương lai, đến chuyện sống còn của mình.

Tuy nhiên, muốn Neocortex hoạt động lâu dài và lấn át được Limbic, bạn phải có lý do, và phải "tàn nhẫn" với bản thân ở một mức nhất định. Tất nhiên Limbic không hoàn toàn xấu đâu, nó giúp bạn tránh khỏi nguy hiểm đó.

4 cách quản lý bản thân để chặn trì hoãn ngay từ đầu

Hiểu não mình vận hành thế nào rồi thì mình có cách "lách". Đây là 4 giải pháp để ngăn sự trì hoãn, kèm ví dụ Túc đang áp dụng cho chính mình.

1. Có một lý do đủ lớn

Như Túc đã nói ở trên, muốn làm một việc gì đó, bạn cần một lý do. Lý do càng đủ đau, bạn càng ngấm đòn, mà càng ngấm đòn thì bạn càng trâu bò. Nên những thứ bạn cho là bất công trên đời, rốt cuộc đều đáng giá.

Nắng ấm rất tốt, nhưng nắng ấm sau mưa giông còn tốt hơn.

2. Đừng nghĩ đến tương lai, đừng lo sợ quá khứ, hãy sống ở hiện tại

Shark Hưng có một câu Túc thấy rất hay:

Con người bất hạnh là bởi lo chuyện của trời, phán xét chuyện của đời, nhưng không lo chuyện của mình.

Diễn viên Johnny Trí Nguyễn cũng có một ý tương tự, Túc diễn giải lại thế này: đại bàng dùng những gì ưu việt nhất của nó để duy trì sự sống, đó là đôi cánh sải rộng trên bầu trời và cặp mắt tinh tường để săn mồi. Còn con người lại dùng những gì ưu việt nhất của mình để tự dập tắt sức sống: trí nhớ để nhớ mãi những chuyện tồi tệ, và trí tưởng tượng để vẽ ra những viễn cảnh không hay.

Bạn thấy hai ý trên đúng không? Nếu đúng thì đọc tiếp nhé. Còn không thì dừng ở đây cũng được, đỡ phí thời gian của bạn.

Ví dụ với việc học tiếng Anh. Túc vui với thành quả hiện tại: là lúc dò bài được cô khen "nay học ngon lắm Túc", là hôm nay học thêm được vài từ mới và vẫn nhớ các từ cũ, là biết cách tự học. Thay vì cứ chờ mòn mỏi, không biết đến ngày nào mới tự tin giao tiếp, thấy xa quá rồi ngán.

Ví dụ với việc đi tập gym. Đừng đặt ra mấy mục tiêu kiểu phải "ngon" để người yêu cũ tiếc nuối, hay phải mặc vừa cái váy body nhỏ hơn 3 size. Bạn chỉ cần vác mông lên tập, rồi tick vào tờ lịch, đánh dấu hôm nay mình đã hoàn thành mục tiêu thể thao. Tự thấy mình thật giỏi, mình khỏe hơn rồi.

Cứ thế, bạn sẽ tạo cho mình cảm giác thích nhìn tờ lịch kín dấu tick, thích thấy mình đổ mồ hôi. Ngày qua ngày, nhìn lại là thấy mình khác lắm rồi. Cách chia nhỏ để não luôn có "phần thưởng gần" như vậy, Túc cũng kể trong bài Điều leo núi dạy Như về kỷ luật (mà phòng gym không dạy).

3. Tránh những lựa chọn gấp rút

Học tiếng Anh thì Túc chốt giờ từ hôm trước: đúng giờ đó là học. Túc tắt điện thoại, bên cạnh chỉ giữ từ điển và iPad (không đăng nhập mạng xã hội) để nghe phiên âm. Như vậy là tránh được màn giằng co "nên học hay nên ngủ ta".

Đi gym cũng vậy: chuẩn bị đồ tập từ trước, đến giờ thì ăn rồi đi tập, khỏi phải đắn đo.

Tiền bạc cũng áp dụng được. Cài sẵn trong app: cứ lương về là tự trích một phần vào tiết kiệm, một phần vào đầu tư, một phần cho chi phí sinh hoạt, phần còn lại mới để tiêu xài. Theo Túc, ở tuổi 20–30, trừ khi khởi nghiệp thất bại hay gặp sự cố, còn tài khoản chưa có nổi 30 triệu thì hơi nguy hiểm đó các bạn.

Ghi chú: đoạn tiền bạc này là góc nhìn cá nhân của Túc, không phải lời khuyên tài chính hay đầu tư.

Muốn hiểu thêm vì sao tích lũy đều đặn từng chút lại quan trọng, bạn đọc bài Tư duy làm giàu: 4 điều Túc học được, bắt đầu từ chu kỳ kinh tế.

4. Đừng tham

Khi bị một "vố" nào đó, con người có động lực kinh khủng khiếp. Mà thường hai thứ được đăng ký đầu tiên sẽ là gym và tiếng Anh, kèm theo đi đổi kiểu tóc (haha, chả hiểu sao luôn).

Hãy giới hạn, chỉ học và tập hai cái mới thôi. Đừng đăng ký một nùi như học nhảy, tập gym, học tiếng Anh, học luôn cả make-up, kiểu "để rồi coi, tui sẽ vừa ngon vừa slay hết nấc". Đảm bảo bạn sẽ tốn một mớ tiền mà không hoàn thành được cái nào, vì quá nhiều.

Học một cái cho chín, còn hơn học chín cái không được cái nào.

Độ trễ thực thi: đã bắt tay vào mà vẫn rì rì

Ngăn được trì hoãn rồi, bắt tay vào làm rồi, nhưng mấy chuyện nên làm vẫn cứ rì rì kéo dài hoài. Hiện tượng này gọi là độ trễ thực thi. Cùng một việc, có thể làm xong trong 30 phút, mà cũng có thể cả ngày vẫn chưa xong.

Cùng dậy lúc 4AM, hai kiểu buổi sáng

Túc lấy chính giờ giấc của mình làm ví dụ:

• Ngày có ca dạy lúc 5AM: 4AM Túc dậy, sửa soạn, chuẩn bị luôn phần ăn trưa (món đơn giản thôi), 4h45 đã ra khỏi nhà để tới ATu's Gym.
• Ngày không có ca sớm: vẫn dậy lúc 4AM, vẫn bộ đồ tập ấy, vẫn chừng ấy bước chuẩn bị, lại còn khỏi phải lo đồ ăn trưa. Vậy mà phải 5h đến 5h30 Túc mới bước chân ra khỏi nhà để đi chạy.

Việc ít hơn, vậy mà tốn nhiều thời gian hơn. Từ đó Túc nhận ra một nguyên lý: càng rảnh, càng chậm. Thong thả thì mình thấy dễ chịu, mà đã dễ chịu thì rất hay lần lữa. Không có hạn chót, không có ai nhìn vào, tự dưng mình cho phép bản thân ngả ngớn, chậm chạp.

Một bài đăng: xong trong 1 buổi hay kéo cả tuần?

Túc thử soi lại quy trình làm một bài đăng mới tinh tươm của mình. Bài nào cũng đi qua 4 bước:

1. Lên kịch bản
2. Quay
3. Edit
4. Up bài

Có hạn chót không thể dời, không thể hoãn, không thể bỏ qua thì cả 4 bước gói gọn trong một buổi tập trung. Còn những lúc bình thường, không ai hối? Cũng chừng ấy bước mà mất 2–3 ngày, có khi cả tuần.

Độ trễ đáng sợ ở chỗ: có cho thêm bao nhiêu thời gian cũng không bao giờ đủ, bởi gốc rễ là mình không muốn làm. Túc không "đua" với thế giới, nhưng Túc tự đặt giới hạn cho mình để khỏi ù lì. Nhất là khi Túc không có sếp, không ai thúc ép, cũng chẳng có nợ nần gì dí sau lưng. Túc làm để thấy mình lớn lên, để cống hiến, và để đáp đền một phần những gì mình đã nhận.

Ví dụ dậy 4 giờ sáng này Túc cũng từng kể trong bài Bẫy và thoát: 3 cái bẫy khiến bạn mãi nghèo, ở phần loại bỏ độ trễ thực thi để thoát bẫy nghèo.

Quản lý bản thân: cấp độ đầu tiên của lãnh đạo

Quay lại cuốn sách của anh Hoàng Đình Trọng: trong 5 cấp độ quản lý, quản lý bản thân đứng đầu tiên. Thomas J. Watson, người sáng lập và là cựu chủ tịch tập đoàn đa quốc gia IBM, cũng cho rằng: không gì chứng minh năng lực lãnh đạo của một người rõ ràng hơn cách người đó tự lãnh đạo chính mình.

Cái thân mình lo còn chưa xong thì lo được cho ai. Ốc không mang nổi mình ốc, còn đòi làm cọc cho rêu. Kiểu kiểu vậy đó.

Buổi sáng Túc ủn việc quan trọng lên đầu ngày

Túc tự xếp mình vào nhóm người có kỷ luật. Vậy mà rất nhiều tối nhìn lại, Túc thấy có 2 việc mình làm chưa thật sự cố gắng: học tiếng Anh và đọc sách về lãnh đạo đội nhóm. Cả hai đều rất, rất, rất cần cho Túc trong 3–5 năm tới. Nên buổi sáng hôm viết bài gốc trên Facebook, Túc ủn luôn hai việc này lên đầu ngày.

Tính đến lúc đăng bài gốc, Túc đã xong:

• Buổi tập đầu ngày
• Hết nhiệm vụ Duolingo
• Đọc sách chuyên môn về lãnh đạo
• Viết xong bài đăng Facebook

Đó, mới gần hết buổi sáng mà đã xong 1/3 công việc chính trong ngày rồi.

Lời kết: bớt trì hoãn, bắt đầu từ quản lý bản thân

Trì hoãn là chuyện ai cũng gặp, vì phần não "bò sát" lúc nào cũng muốn kéo mình về chỗ quen thuộc. Có lý do đủ lớn, sống ở hiện tại, quyết từ trước, đừng tham, rồi tự đặt deadline cho mình: loại bỏ cái xấu, thêm và tăng cái tốt, bắt đầu từ chính mình.

Nếu việc bạn cứ hẹn lần hẹn lữa là đi tập, hãy chọn luôn một ngày cho buổi đầu tiên, rồi xem các gói tập cùng Túc ở bảng giá.