Tư duy làm giàu: 4 điều Túc học được, bắt đầu từ chu kỳ kinh tế

Nhà Túc không giàu. Gia đình Túc thuộc kiểu hơi khó khăn và không tròn đầy. Ba mẹ dồn hết sức để Túc sống thiện lương và có được sự ổn định, thứ mà chính ba mẹ còn chưa có được. Còn việc Túc nhích lên thêm một nấc, có dư một chút, là nhờ 3 nguồn:

• Các chị, các cô học viên: những bài học tài chính thực tế.
• Người xung quanh: nguồn này giúp Túc tránh sai lầm nhiều hơn.
• Sách: tổng hợp cả hai điều trên.

Bài này Túc chia sẻ vài ý về tư duy làm giàu mà các chị, các cô học viên đã kể cho Túc nghe. Đa số học viên của Túc từ giàu đến siêu giàu. Và Túc nhận ra: khi được quý mến, phần thu nhập có thêm nhờ hướng dẫn các chị tập chỉ là nhỏ thôi. Những định hướng, lời khuyên và cơ hội được mở ra mới là lớn. Trong đó có chuyện chu kỳ kinh tế và thuật ngữ "xén lông cừu" mà Túc kể ngay dưới đây.

Xuất phát điểm thấp: không đua được công danh, nhưng bộ rễ đâm sâu

Cậu thử nghĩ xem: Túc là người ngoài mà còn được các chị chỉ dạy nhiều đến vậy. Thì con cháu ruột thịt trong những gia đình đó, được kế thừa các mối quan hệ, được quyền thử – sai – làm lại nhanh hơn, được truyền dạy những thủ thuật thực tế… lợi thế ấy còn lớn đến mức nào?

Nếu bản thân đứa trẻ lớn lên trong gia đình đó còn chịu nỗ lực, thì trừ chuyện sinh tử (là chuyện của Trời) và chuyện sai phạm đến mức phá sản hay bị bắt (là chuyện của đời họ), về cơ bản những đứa trẻ bình thường hay xuất phát điểm thấp như chúng ta không có cửa đua về mặt công danh.

Nhưng đổi lại, vì tự mình vươn lên nên nhìn trên mặt đất, chúng ta có vẻ không cao lớn, cũng không vươn nhanh bằng người ta. Còn bên dưới, bộ rễ của mình đã len lỏi từng tí, đâm sâu vào lòng đất. Mà đất mẹ thì mênh mang và rộng mở, luôn có chỗ cho sự nỗ lực. Nên thay vì than trách, hãy quay lại với chính mình: biến đời mình thành điểm xuất phát tốt hơn cho con mình, hoặc ít nhất cũng là để mình sống thảnh thơi.

1. Chu kỳ kinh tế là gì và thế nào là "xén lông cừu"?

Chu kỳ kinh tế (business cycle) là sự lên xuống của các hoạt động kinh tế, lặp đi lặp lại theo vòng tuần hoàn, ở từng nền kinh tế và rộng ra là cả thế giới. Cậu sẽ thường nghe nói một chu kỳ kéo dài khoảng 10 năm, đi qua 3 giai đoạn: suy thoái → phục hồi → hưng thịnh, rồi lặp lại.

Thế giới chúng ta đang sống luôn có những "Big Shark": những con cá mập không chỉ siêu khổng lồ mà còn liên minh với nhau thành đàn, đi săn các loài cá khác để ngày càng to hơn, đến mức câu "không ai giàu ba họ" phải thêm vế "trừ họ nhà tui". Họ tận dụng chính hai giai đoạn lên và xuống của chu kỳ, như sau.

Giai đoạn 1: tiền rẻ, vay dễ, nhà nhà hớn hở

Có những lúc ngân hàng phải đẩy tiền ra nền kinh tế qua các gói tín dụng, gói vay lãi suất thấp để kích kinh tế đi lên. Đây là sự điều tiết của nhà nước. Ai biết tận dụng thì đổi đời, nhưng đây cũng là giai đoạn nhiều người "sập" vì quá tự tin, tự mãn về bản thân.

Người người nhà nhà hớn hở kinh doanh, đầu tư, mua sắm. Tiền dễ kiếm nên vô tư vay để mua xe sang, xây nhà, đi du lịch… Mà đã vay thì tất nhiên phải có thế chấp. Nếu cậu thấy mình đâu đó trong đoạn này, đọc thêm Bẫy và thoát: 3 cái bẫy khiến bạn mãi nghèo, nhất là cái bẫy "vòng quay chuột".

Trên thị trường chứng khoán, Big Shark gom thật nhiều cổ phiếu để đủ quyền tham gia điều hành và tiếp cận thông tin nội bộ (có người còn nằm ngay trong ban lãnh đạo). Rồi họ "làm giá", lập các đội nhóm "phím hàng" để doanh nghiệp trông như đang cực kỳ phất. Khi giá lập đỉnh, họ bán ra ít một (dân trong nghề gọi là "nhả hàng") để thu lời chênh lệch.

Giai đoạn 2: tiền đắt, siết tín dụng, thân ai nấy lo

Tiền "rẻ" sẽ dẫn tới lạm phát. Nhà nước buộc phải điều tiết bằng cách tăng lãi suất, siết tín dụng. Khó thì khó chung, thân ai nấy lo. Ai gồng lãi không nổi thì mất tài sản, kinh doanh sụp đổ.

Trong chứng khoán, Big Shark xả lượng cổ phiếu họ muốn. Giá đi xuống, dân tình hoang mang cũng bán tống bán tháo để cắt lỗ. Đó là lúc các "bác" đã gom về một lượng lớn tiền lời, rồi lại mua vào tiếp (nếu chưa bị cơ quan chức năng sờ gáy).

Và cứ thế, "cừu" được nuôi cho dày lông rồi bị xén đi, giúp tầng lớp trên giàu thêm. Còn nghèo vẫn hoàn nghèo. Một chu kỳ kinh tế mới lại bắt đầu. Đó là ý nghĩa của thuật ngữ "xén lông cừu": "cừu" là số đông người bình thường, hớn hở vay mượn, chạy theo đám đông lúc tiền rẻ, rồi mất tài sản hay bán tháo cắt lỗ lúc tiền đắt.

Cậu nhớ giúp Túc câu này:

Tiêu dùng của người này là thu nhập của người kia, nợ của người này là tài sản của người kia. Tiền không tự dưng sinh ra, nó càng không thể tự dưng bốc hơi. Nó chuyển từ tài khoản của cậu sang tài khoản của người khác.

2. Tiền không khan hiếm, thứ khan hiếm là giải pháp

Chỉ cần bạn giải quyết được vấn đề cho một nhóm người là đủ kiếm tiền giàu xụ rồi. Cho nên Túc mới nói: PT tụi mình bây giờ mà hướng dẫn kiểu "vẹt" là chết sớm. Học viên sẽ lựa mình như lựa cá ngoài chợ, mà giá trị mình tạo ra cũng chẳng cao.

Có một cuốn sách Túc đọc nói rất trúng ý này. Phần đông mọi người tin tiền là thứ hiếm hoi, phải giành giật từng đồng. Nhưng cái thật sự hiếm là những người mang được giải pháp mà người khác sẵn lòng bỏ tiền ra mua. Vấn đề của con người thì không bao giờ hết, nên nếu cậu kiếm tiền bằng cách giải quyết vấn đề, khả năng kiếm tiền của cậu cũng không có giới hạn.

Sách còn nói thêm một ý Túc rất tâm đắc: người giàu phần nhiều chẳng phải thiên tài gì. Họ khác mình ở chỗ chịu gom góp từng chút qua nhiều năm, và coi thời gian là thứ để đầu tư chứ không phải để tiêu cho hết. Rảnh ra mà chỉ lo giải trí thì chuyện tiền nong sẽ chật vật hoài. Còn dùng khoảng thời gian đó để tìm cách gỡ rối cho người khác thì mới ra tiền. Với PT tụi mình, đó chính là thôi hướng dẫn kiểu "vẹt" như Túc nói ở trên.

3. Thái độ hơn trình độ

Cứ cho hai người cùng trình độ, ai có thái độ tốt và chuyên nghiệp hơn chắc chắn sẽ được chọn. Thậm chí trình độ có thấp hơn một xíu, nhưng thái độ tốt thì khả năng được giữ lại vẫn cao hơn.

Bởi trình độ có thể học, còn thái độ rất khó cải tạo. Thái độ phản ánh suy nghĩ, mà suy nghĩ thì được nhào nặn qua năm tháng, ăn sâu vào từng tế bào, không phải ngày một ngày hai mà đổi được. Mà người ta đâu có rảnh, cũng đâu có dư niềm tin để đợi mình.

Một dòng tin nhắc hẹn cũng nói lên thái độ

Ví dụ mình sắp có một cuộc hẹn. Trước đó một ngày, mình có thể nhắn nhắc lại:

"Chị … ơi, mai chị em mình có cuộc hẹn lúc … ạ. Mai chị em mình gặp nhau nha."

Chỉ là một dòng tin, nhưng nó thể hiện mình trân trọng cuộc hẹn và người mình hẹn, đồng thời cũng là một lần nhắc để người ta nhớ. Đừng kiểu "khi nào rảnh", "ngày mai"… xong im ru, và tệ nhất là chính mình cũng quên luôn.

Bạn làm dịch vụ như nails, mi, tóc, PT… cũng rất nên làm vậy với khách mới hoặc khách hay bận.

Học chậm mà cầu tiến vẫn hơn giỏi mà kiêu

Giả sử Túc có hai học viên. Bạn thứ nhất giỏi hơn nhưng thái độ kiêu ngạo, chưa đỗ ông nghè đã manh nha tỏ ra hơn thầy. Với bạn này, chắc chắn Túc chỉ dừng lại ở đúng nhiệm vụ là dạy thôi, không giữ ở cạnh mình.

Bạn thứ hai học chậm hơn nhưng rất cầu tiến. Với bạn này, Túc có thể giảng đi giảng lại, cung cấp thêm kiến thức, đào tạo bạn thật sâu dù mất nhiều thời gian. Túc gặp rồi nên mới viết ra, không phải tự dưng đâu.

Thái độ là thứ khó sửa, trình độ là thứ có thể nâng cấp cả đời.

Các bạn trẻ lưu ý: đừng "em nghĩ"

Cái này các bạn, nhất là các bạn trẻ, lưu ý giúp Túc nè: suy nghĩ của mình và của người khác là khác nhau. Mình nghĩ vậy chưa chắc người ta cũng nghĩ vậy. Nên đừng "em nghĩ". Câu đó không có giá trị với công việc, mà còn làm mình mất điểm trầm trọng luôn đó.

4. Đừng ghét hay ganh tị với người giàu nếu mình cũng muốn giàu

Bạn thử nghĩ xem: bạn thích tiền như thế, mà lại ghét người nhiều tiền, thì tiền đến với bạn bằng cách nào?

Và thật ra, xấu hay ác là do tính cách, không phụ thuộc vào tài sản mà một người sở hữu đâu.

Lời kết: tư duy làm giàu bắt đầu từ bộ rễ

Hiểu chu kỳ kinh tế để biết tiền của mình đang chảy đi đâu. Tìm giải pháp cho vấn đề của người khác, vì đó mới là thứ khan hiếm. Giữ thái độ cầu tiến, vì trình độ thì nâng cấp được cả đời. Và đừng ghét người giàu nếu chính mình muốn giàu.

Xuất phát điểm thấp không sao cả. Làm giàu là tích lũy dần theo năm tháng, bộ rễ cứ đâm sâu từng chút một, giống như cách chia nhỏ từng bước mà Túc kể trong bài Điều leo núi dạy Như về kỷ luật. Nếu cậu muốn bắt đầu "đầu tư thời gian" từ chính sức khỏe của mình, xem các gói tập cùng Túc ở bảng giá.

Ghi chú: Bài viết là góc nhìn và trải nghiệm cá nhân của Túc, không phải lời khuyên đầu tư hay tư vấn tài chính.